Tác phẩm nghệ thuật

Lầm

Một sáng tác của Nhạc sĩ Lam Phương

✨ Giai thoại & Hoàn cảnh sáng tác

Nếu nhắc về những ca khúc thất tình nổi tiếng nhất, người ta thường nghĩ ngay đến những bài không tên trước năm 1975 của nhạc sĩ Vũ Thành An. Sau 1975, trong nỗi đau tình khôn xiết, nhạc sĩ Lam Phương cũng đã để lại những ca khúc mà tựa để chỉ có một chữ, đó làTiếc, Say, Điên, Mất…và nổi tiếng nhất làLầm: “Anh đã lầm đưa em sang đây, để đêm trường nghe tiếng thở dài…”

Click để nghe Elvis Phương hát Lầm

Những ca khúc này được nhạc sĩ Lam Phương viết trong khoảng thời gian đau buồn nhất của cuộc đời: Tha phương trên xứ người, tiếc cho một thời vàng son đã mất, và phải chia tay người vợ đã gắn bó trong suốt 20 năm.

Trong một lần trò chuyện, nhạc sĩ đã tâm sự như sau: “Trên đời này ai cũng có ít nhất một lần lầm lẫn, có người lầm nhỏ, có người lầm lớn, nhưng tôi lại không may mắc phải một cái lầm rất lớn trong cuộc đời mình. Thay vì rút kinh nghiệm để tránh cho lần sau, tôi lại tiếp tục theo con đường cũ”.

Năm 1975, nhạc sĩ Lam Phương cùng vợ và con lênh đênh trên con tàu Trường Xuân, và sau đó đặt chân lên đất Mỹ và đối mặt với muôn vàn khó khăn giống như rất nhiều di dân đồng hương khác. Trên đất mới, khi người Việt còn lao vào cuộc mưu sinh nên không ai còn tâm trạng để thưởng thức văn nghệ, khả năng của một nhạc sĩ thiên tài bị bỏ phí, Lam Phương phải làm những nghề như thợ tiện, thợ máy và cả chùi rửa bồn cầu để nuôi vợ con.

Từ một triệu phú giàu có bậc nhất trong làng nhạc ở Sài Gòn trước năm 1975, đôi bàn tay tài hoa của nhạc sĩ Lam Phương đã có lúc phải làm những công việc tay chân như vậy.

Nơi đầu tiên gia đình nhạc sĩ Lam Phương chọn dừng chân là Virginia, nhưng chỉ được một thời gian rất ngắn thì họ dọn về Taxas – nơi có đông người Việt hơn với hy vọng trở lại được với đời sống văn nghệ, là những thứ duy nhất họ đã làm khi còn ở Sài Gòn.

Tại Texas, ban ngày nhạc sĩ Lam Phương làm cho hãng bán lẻ Sears, ban đêm xách đàn đi đệm cho một vài quán nhỏ của người Việt.

Năm 1976 , nữ kịch sĩ Túy Hồng (vợ của nhạc sĩ Lam Phương từ năm 1959) tái lập được Ban Kịch Sống trên đất Mỹ với sự hỗ trợ rất lớn của người chồng chịu khó. Đôi vợ chồng nghệ sĩ lại được sống với nghề, được gặp gỡ bạn bè văn nghệ, gặp khán giả, đêm đêm sống lại hào quang dưới ánh đèn sân khấu…

Tuy nhiên cũng từ đây mà bi kịch cuộc đời lại một lần nữa đến với nhạc sĩ Lam Phương: Năm 1979, cuộc hôn nhân 20 năm của Lam Phương – Túy Hồng tan vỡ, là nguyên nhân của hàng loạt sáng tác buồn của nhạc sĩ Lam Phương, mà tiêu biểu là“Anh đã lầm đưa em sang đây…”

Không ai chia sẻ nguyên nhân của cuộc chia tay này, nhưng có vẻ như họ đã không vượt qua những thử thách khắc nghiệt của hoàn cảnh mới. Dù vậy sau này cả 2 vẫn dành cho nhau những lời lẽ tốt đẹp. Chia tay tuy buồn khổ nhưng vẫn văn minh. Nghệ sĩ Túy Hồng từng nói:“Nhạc sĩ Lam Phương vẫn luôn là người tôi kính trọng, dẫu đã từ lâu duyên đã cạn…”

Sau này, có một lần MC Nguyễn Ngọc Ngạn nói bóng gió rằng vào thời điểm 1975, đa số di dân người Việt là đàn ông, vì việc ra đi phải đối mặt với nhiều sóng gió – cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, và người đàn ông thường để lại vợ con để đi trước dò đường, sau khi ổn định thì mới đón gia đình qua sau. Tình trạng “dương thịnh âm suy”, mất cân bằng về giới tính như vậy là một phần nguyên nhân của nhiều phụ nữ đi tìm duyên mới. Từ đó nhạc sĩ Lam Phương đã than thở trong niềm niềm tuyệt vọng:

Anh đã lầm đưa em sang đây,để đêm trường nghe tiếng thở dàiThà cuộc đời yên trong lòng đất,được trở về tiếng khóc ban sơHơn là mang kiếp mong chờ.

Anh đã lầm đưa em về đây,Cho tâm hồn tan nát từng ngàyĐiệu nhạc buồn lâm ly huyền bí,Dìu lòng người sang chốn đam mêĐưa anh vào khổ lụy hôm nay

Chia tay người vợ đã từng cùng nhau vượt qua bao nhiêu gian khổ, tâm hồn người nhạc sĩ đa sầu đa cảm bỗng như tan nát, đến nỗi ông thấy rằng thà nằm yên trong lòng đất (rồi qua kiếp sống khác bằng tiếng khóc ban sơ), còn hơn là kiếp này ôm mãi những mong chờ vô vọng.

Lời yêu thương nồng cháy của hai mươi năm đầyngày yên vui hạnh phúc ước vọng đến tương laiđã vùi trong giấc ngủ saycơn đau và vũng lầy

để anh đi, để anh viếtbằng yêu thương, bằng nước mắtbằng con tim đọa đàytìm quên trong mệt màiđể quên nỗi buồn còn đây…

Ai cũng biết rằng trong 20 năm “yêu thương nồng cháy” vợ chồng, nhạc sĩ Lam Phương cũng đã không ít lần không chung thủy với vợ, với rất nhiều nhân tình đã được ông kể lại trong âm nhạc. Tuy nhiên khi phải thật sự mất đi người vợ mà ông trân quý trong lúc hoàn cảnh cuộc đời đã sang trang, thì điều đó dường như không có gì bù đắp nổi, phải ôm mãi cơn hận sầu không nguôi:

Con tim nào không hay đổi thayCuộc tình nào không lắm hận sầuNgọn đèn vàng lung linh hè phốĐiệu nhạc buồn văng vẳng đâu đâyChỉ thêm làm giá lạnh đêm nay…

Click để nghe Nguyễn Hưng hát

Bài hátLầmđược gửi đến khán giả lần đầu tiên với giọng ca Elvis Phương, thể hiện đúng tâm trạng của rất nhiều đàn ông Việt tha hương phải“từng đêm trường nghe tiếng thở dài”khi đó, nên bài hát nhanh chóng nổi tiếng và được yêu thích suốt 40 năm qua. Thời gian sau đó, tiếng hát Nguyễn Hưng trên sân khấu Paris By Night đã góp sức thêm để đưa ca khúc này trở thành bài thất tình được yêu thích nhất sau năm 1975.

Bài: Đông KhaBản quyền bài viết của nhacxua.vn

Khi bài phỏng vấn này được thực hiện, nhạc sĩ Lam Phương mới 26 tuổi (năm 1963), được xem là...

Càng nhìn em yêu em hơn và yêu em mãi Dù phút êm đềm xa xưa nay đã đi vào...

Nhạc sĩ Lam Phương là một trong những tên tuổi nổi bật nhất của làng nhạc Sài Gòn trước năm...

Trong số những nhạc sĩ nhạc vàng đã thành danh từ trước năm 1975, nhạc sĩ Lam Phương thường được...

Thập niên 1960, mối tình đơn phương mà nhạc sĩ Lam Phương dành cho danh ca Bạch Yến đã trở...

Năm 1979, nhạc sĩ Lam Phương chia tay cuộc hôn nhân 20 năm, ôm niềm đau lớn của cuộc đời...

© 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.

📝Tổng quan

Tổng quan

"Anh đã lầm đưa em sang đây, để đêm trường nghe tiếng thở dài…" là một trong những ca khúc nổi tiếng của nhạc sĩ Lam Phương, thường được biết đến với tên gọi ngắn gọn là "Lầm". Bài hát ra đời sau năm 1979, thuộc thể loại nhạc thất tình, nhạc vàng. Ngay từ lần đầu tiên ra mắt, ca khúc này đã nhanh chóng được yêu thích và trở thành một trong những bài thất tình nổi bật nhất sau năm 1975, đặc biệt qua giọng ca của Elvis Phương và sau này là Nguyễn Hưng.

🎨Nội dung nghệ thuật

Đặc điểm âm nhạc và Lời ca

Ca khúc "Lầm" thể hiện tâm trạng tan nát, tuyệt vọng và hận sầu không nguôi của người nhạc sĩ. Lời ca mở đầu trực tiếp bằng nỗi đau khổ, tiếc nuối về một quyết định sai lầm:

"Anh đã lầm đưa em sang đây, để đêm trường nghe tiếng thở dài

Thà cuộc đời yên trong lòng đất, được trở về tiếng khóc ban sơ

Hơn là mang kiếp mong chờ."

Những câu hát này diễn tả sự tuyệt vọng đến mức người nhạc sĩ cảm thấy thà nằm yên trong lòng đất còn hơn ôm ấp những mong chờ vô vọng. Nỗi đau được khắc sâu hơn qua hình ảnh tâm hồn "tan nát từng ngày" và điệu nhạc "lâm ly huyền bí" dẫn lối vào "khổ lụy hôm nay".

Lời bài hát cũng phản ánh 20 năm "yêu thương nồng cháy" đã trở thành "cơn đau và vũng lầy", và người nhạc sĩ đã viết nên ca khúc này "bằng yêu thương, bằng nước mắt, bằng con tim đọa đày". Mặc dù trong quá khứ, Lam Phương không ít lần không chung thủy, nhưng khi phải thật sự mất đi người vợ đã gắn bó 20 năm trong hoàn cảnh cuộc đời đã sang trang, ông vẫn cảm thấy không gì bù đắp nổi. Bài hát kết thúc bằng sự chiêm nghiệm về sự đổi thay của con tim và hận sầu trong tình yêu, khắc họa một bức tranh đêm lạnh giá và cô đơn:

"Con tim nào không hay đổi thay

Cuộc tình nào không lắm hận sầu

Ngọn đèn vàng lung linh hè phố

Điệu nhạc buồn văng vẳng đâu đây

Chỉ thêm làm giá lạnh đêm nay…"

🎤Các phiên bản nổi bật

Các phiên bản và Dấu ấn

"Lầm" được gửi đến khán giả lần đầu tiên với giọng ca của Elvis Phương. Giọng hát của ông đã thể hiện đúng tâm trạng của rất nhiều đàn ông Việt tha hương phải "từng đêm trường nghe tiếng thở dài" khi đó, giúp bài hát nhanh chóng nổi tiếng và được yêu thích suốt hơn 40 năm. Sau này, tiếng hát Nguyễn Hưng trên sân khấu Paris By Night đã góp phần đưa ca khúc này trở thành một trong những bài thất tình được yêu thích nhất sau năm 1975. "Lầm" đã in sâu vào lòng khán giả như một biểu tượng của nỗi đau tình yêu và sự tiếc nuối trong hoàn cảnh ly hương.

🌟Ý nghĩa & Tầm ảnh hưởng

Hoàn cảnh sáng tác

"Lầm" được nhạc sĩ Lam Phương sáng tác trong giai đoạn đau buồn nhất của cuộc đời ông, đánh dấu sự tiếc nuối về một thời vàng son đã mất, nỗi niềm tha hương trên xứ người và đặc biệt là sự tan vỡ của cuộc hôn nhân kéo dài 20 năm với kịch sĩ Túy Hồng vào năm 1979.

Sau năm 1975, nhạc sĩ Lam Phương cùng vợ và con đã lênh đênh trên con tàu Trường Xuân và đặt chân lên đất Mỹ. Tại đây, ông phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, từ một triệu phú giàu có bậc nhất làng nhạc Sài Gòn, ông phải làm những công việc tay chân như thợ tiện, thợ máy, thậm chí chùi rửa bồn cầu để mưu sinh. Gia đình ông chuyển từ Virginia đến Texas với hy vọng trở lại với đời sống văn nghệ. Tại Texas, ông làm việc cho hãng Sears ban ngày và đệm đàn cho các quán Việt vào ban đêm. Năm 1976, kịch sĩ Túy Hồng, với sự hỗ trợ của chồng, đã tái lập Ban Kịch Sống trên đất Mỹ. Tuy nhiên, bi kịch một lần nữa ập đến vào năm 1979, khi cuộc hôn nhân của họ tan vỡ.

Theo lời tâm sự của nhạc sĩ, ông đã mắc phải một "cái lầm rất lớn trong cuộc đời mình". MC Nguyễn Ngọc Ngạn từng nói bóng gió về tình trạng "dương thịnh âm suy" do phần lớn di dân người Việt năm 1975 là đàn ông, dẫn đến việc nhiều phụ nữ đi tìm duyên mới. Đây là một phần nguyên nhân khiến Lam Phương phải thốt lên những lời than thở đầy tuyệt vọng trong ca khúc. Mặc dù chia tay trong buồn khổ, cả hai vẫn dành cho nhau những lời lẽ tốt đẹp sau này, thể hiện sự văn minh trong mối quan hệ.

⚖️Bản quyền & Pháp lý

Tình trạng pháp lý và Bản quyền

Đang cập nhật.