Được nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương sáng tác vào đêm giao thừa năm 1939 tại ga Hà Nội lạnh giá, khi ông đang là một học sinh nghèo không có tiền về quê ăn Tết cùng mẹ già.
Tiếng còi tàu ga đêm buốt lạnh và hình ảnh những mảnh đời cơ cực lầm lũi dưới mưa tuyết đông lạnh đã khơi nguồn cảm hứng cho nhạc khúc tiền chiến u sầu bất hủ, thể hiện nỗi cô đơn tột cùng của kẻ tha hương hướng về mái ấm gia đình.
“Đêm đông” được sáng tác vào mùa đông năm 1939 tại ga Hà Nội bởi nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. Tác phẩm là một trong những cột mốc chói lọi của tân nhạc Việt Nam thời kỳ đầu, khai sinh ra dòng nhạc viết về mùa đông đầy suy tư của dân tộc.
Điệu Slow/Boston sang trọng, giai điệu thong thả, trầm buồn tựa như tiếng gió bấc lạnh buốt thổi qua những mái ngói rêu phong. Lời ca trau chuốt, giàu tính điện ảnh và triết lý cô đơn sâu sắc (“Đêm đông, xa trông cố hương buồn lòng chinh phu / Đêm đông, ai chia sẻ nguồn cảm thương…”).
Danh ca Bạch Yến là người đầu tiên thể hiện ca khúc này theo nhịp điệu Slow Rock/Tango vào năm 1957, tạo nên bước ngoặt đưa bài hát nổi tiếng quốc tế. Các tiếng hát Thái Thanh, Khánh Ly, Ý Lan cũng trình bày ca khúc này như một tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao.
Khắc họa nỗi đau ly hương, sự cô đơn cùng cực của kiếp người tha phương trong đêm đông giá lạnh, đồng thời gửi gắm lòng thương cảm sâu xa tới những kiếp nghèo không mái ấm che chở.
Bản quyền thuộc sở hữu của gia đình cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. Quyền sử dụng và biểu diễn tác phẩm được bảo hộ đầy đủ qua VCPMC.
