Vào năm 1993, có một ca sĩ bỗng vụt sáng trở thành ngôi sao ăn khách ở hải ngoại, đó là Mạnh Đình với CD Chuyện Giàn Thiên Lý do trung tâm Asia thực hiện. Hai bài hát làm nên tên tuổi của Mạnh Đình lúc đó là Hồi Chuông Xóm Đạo và Chuyện Giàn Thiên Lý, cùng sáng tác của Anh Bằng.
Thời điểm đó, nhạc sĩ Anh Bằng đã sắp bước vào tuổi thất thập, thính giác đã kém đi nhiều, nhưng sức sáng tác thì không có dấu hiệu giảm sút, vẫn có nhiều bài nhạc vàng ăn khách được ông sáng tác trong thời gian này và cả sau đó, như làHồi Chuông Xóm Đạo, Chuyện Hoa Sim, Chuyện Tình Hoa Trắng, và đặc biệt làChuyện Giàn Thiên Lý, phổ từ thơ của Yên Thao.
Click để xem video Chuyện Giàn Thiên Lý – ca khúc đã làm nên tên tuổi Mạnh Đình
Bài hátChuyện Giàn Thiên Lýđược phổ nhạc từ bài thơ“Nhà Tôi”của thi sĩ Yên Thao, sáng tác từ thời chống Pháp năm 1949. Bài thơ rất được yêu thích vào thời điểm ra đời, nhưng sau đó đã bị vùi quên trong lớp bụi thời gian của gần nửa thế kỷ, cho đến khi được nhạc sĩ Anh Bằng làm sống trở lại bài thơ bằng nét nhạc tài hoa của ông.
Nhà thơ Yên Thao tên thật là Nguyễn Bảo Thịnh, sinh ngày 21 tháng 1 năm 1927, quê Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Sau khi người Pháp tái chiếm Đông Dương năm 1946, ông tham gia chống Pháp. Thời gian này ông sáng tác nhiều bài thơ lãng mạn được nhiều người biết đến.
Nguyên tác bài thơNhà Tôi, thi sĩ Yên Thao như sau:
Tôi đứng bên này sôngBên kia vùng địch đóngLàng tôi đấy xạm đen màu tiết đọng
Tre cau buồn tóc rũ ướt mơ sươngMàu trăng vôi lồm lộp mấy khung tườngNếp đình xưa người hỡi đau gì không?
Tôi là anh lính ch.iếnRời quê hương từ dạo máu khơi dòngBuông tay gầu vui lại thuở bình Mông
Ghì nấc s.ú.n.g nhớ ơi ngày chiến thắngChân chưa vẹt trên nẻo đường vạn dặmÁo nào phai không sót chút màu xưa
Ðêm hôm nay tôi trở về lành lạnhSông sâu buồn lấp lánh sao lưa thưaTôi có người vợ trẻ đẹp như thơTuổi chớm đôi mươi cưới buổi dâng cờMá trắng mịn thơm thơm mùa lúa chín
Ai đã qua mà chẳng từng bịn rịnRời yêu thương nào đã mấy ai vui?Em lặng buồn nhìn với lúc chia phôiTôi mạnh bước mà nghe hồn nhỏ lệ
Tôi còn người mẹTóc đã ngả màu bôngTuổi già non thế kỷ
Lưng gầy uốn nặng kiếp long đongNắng mưa từ buổi tang chồngTơ tằm rút mãi cho lòng héo hon
Ôi xa rồi! Mẹ tôiLệ nhòa mi mắt trông con phương trời
Có từng chợt tỉnh đêm vơiNghe giòn tiếng s.ú.n.g nhắc lời chia ly:Mẹ ơi! Con mẹ tìm điBao giờ hết giặc con về mẹ vui
Ðêm nay trời lành lạnhSông sâu mừng lấp lánh sao lưa thưaỐng quần nâu đã vá mụn giang hồChắc tay s.ú.n.g tôi mơ về Nguyễn Huệ
Làng tôi kia bên trại thù quạnh quẽTrông im lìm như một nắm mồ maCó còn không! Em hỡi mẹ tôi già?Những người thân yêu khóc buổi tôi xa
Tôi là anh lính ch.iếnTheo quân về giải phóng quê hươngMái đầu xanh bụi viễn phươngBước chân đất đạp xiêu đồn luỹ địch
Này, anh đồng chí!Người bạn pháo binhÐã đến giờ chưa nhỉ?Mà tôi nghe như trại giặc tan tành
Anh rót cho khéo nhé!Không lại nhầm nhà tôiNhà tôi ở cuối thôn ĐồiCó giàn thiên lýCó người tôi thương
Về hoàn cảnh sáng tác bài thơ này, có một tài liệu ghi lại lời thi sĩ Yên Thao như sau:
“Năm 1949, tôi công tác văn nghệ tại Quân đội liên khu 3, theo một đơn vị đánh vào một đồn binh Pháp đồn trú cạnh sông ở một làng đồi. Trong lúc đợi chờ giờ khai hỏa, tôi trò chuyện với anh em và được biết ở đơn vị này có một cậu quê ở ngay làng đồi đó. Phía bên ấy đang còn mẹ và vợ. Cậu ta lấy vợ được chừng tháng thì khói binh ập đến. Chàng trai lên đường đi kháng ᴄhιến, chia tay người vợ trẻ. Trong câu chuyện, mấy lần cậu ta nhắc tới giàn thiên lý của nhà mình. Tôi rất thích câu chuyện và viết nên bài thơ “Nhà Tôi”. Có lẽ người viết đã hòa nhập được với người kể nên bài thơ được đông đảo anh em lính thuộc và nhanh chóng được phổ biến cả vào Nam. Không chỉ lính xuất thân từ nông thôn, cả những lính thành phố cũng tìm thấy thấp thoáng trong bài thơ những nét hợp với mình. Rất nhiều người nghĩ đó là tôi viết về tôi, bà xã tôi cũng nghĩ thế.”
Khi nhạc sĩ Anh Bằng dựa vào bài thơ này để viết thành bài hátChuyện Giàn Thiên Lý,ông đã không sử dụng nguyên vẹn lời thơ của Yên Thao mà chỉ phỏng thơ. Cách dùng ý thơ và thêm lời nhạc một cách uyển chuyển, tự nhiên, đã thể hiện được cái tài đặt lời nhạc dựa theo thơ của nhạc sĩ Anh Bằng, làm cho bài hát trở nên mượt mà, tự nhiên và đầy cảm xúc, chiếm được cảm tình của người nghe nhạc:Mẹ tôi tóc sương từng đêm nghe đạn pháo rơi thật buồn…
Lời nhạc bài Chuyện Giàn Thiên Lý:
Tôi đứng bên này sông, bên kia vùng lửa khói.Làng tôi đây, bao năm dài chinh chiến từng lũy tre muộn phiền.Tôi có người vợ ngoan, đẹp như trăng mười sáu, cưới rồi đành xa nhau.
Nhớ đôi môi nàng hiền, xinh xinh màu nắng.Má nàng hồng thơm mùi thơm lúa non.
Ai ra đi mà không từng bịn rịnXa người yêu mà dễ mấy ai vuiEm nhìn theo bằng nước mắt chia phôiTôi mạnh bước mà nghe hồn nhỏ lệ
Này anh lính ᴄhιến, người bạn pháo binh.Mẹ tôi tóc sương từng đêm nghe đạn pháo rơi thật buồn.Anh rót cho khéo nhé, kẻo lầm vào nhà tôi.Nhà tôi ở cuối chân đồi,có giàn thiên lý, có người tôi thương
Việc nhạc sĩ Anh Bằng lược bỏ nhiều nội dung nguyên tác của bài thơ, làm cho bài hát ít mang tính kể chuyện như toàn bài thơ của Yên Thao, mà chủ yếu nhấn mạnh vào cảm xúc, tâm trạng của người trai thời chiến khi xa mẹ già và người vợ trẻ:
Ai ra đi mà không từng bịn rịnXa người yêu mà dễ mấy ai vuiEm nhìn theo bằng nước mắt chia phôiTôi mạnh bước mà nghe hồn nhỏ lệ
Bài hát này rất hợp với giọng hát giàu tình cảm của ca sĩ Mạnh Đình, cùng với phần hòa âm đỉnh cao của nhạc sĩ Trúc Hồ, đưa tên tuổi của cả ca sĩ lẫn bài hát lên đỉnh cao của làng nhạc hải ngoại hồi thập niên 1990. Trước đó, bài hát cũng được cố danh ca Duy Khánh trình bày.
Sau sự thành công ngoài mong đợi củaChuyện Giàn Thiên Lý, vài năm sau đó, khoảng năm 1995-1996, nhạc sĩ Anh Bằng tiếp tục viết bàiChuyện Giàn Thiên Lý 2, cũng dựa vào ý thơ của bài“Nhà Tôi”. Nhạc sĩ đã sử dụng thêm những câu thơ mà ông không dùng ở bài hát đầu tiên, kể thêm một câu chuyện là diễn biến tiếp theo của bài 1, bắt đầu bằng câu hát:Đã nhiều năm qua rồi…
Bài hát này cũng được giao cho ca sĩ Mạnh Đình hát và cũng được yêu thích, nhưng không đạt được thành công vang dội như bàiChuyện Giàn Thiên Lýđầu tiên.
Click để nghe Chuyện Giàn Thiên Lý 2
Lời bài hátChuyện Giàn Thiên Lý 2như sau:
Đã nhiều năm qua rồiTôi là người lính chiến quên thân mình giữ làng quêNhững chiều rừng hành quân thương về người em gái chờ mãi tôi chưa lần về
Nàng yêu loài hoa tên là Thiên LýNên lấy phải chồng đi xaNhớ trước hiên nhà tranhCó giàn hoa màu trắngEm cười nói xinh xinh
Đêm nay bước chân tôi trở lại làng xưaSao lấp lánh trên sông lành lạnh về khuyaNhìn phía bên kia bờĐó làng tôi mờ mờ tựa như cánh đồng hoang
Sau bao nhớ nhung mong gặp lại người thươngNhưng khói súпq bay bay mịt mù quê hươngChẳng biết em bây giờ có còn ôm mẹ già ủi an như ngày xưa
Chiến trường ôi điêu tànNgôi đền thờ rách nátThôi không còn những hồi chuông
Mái nhà nghèo tôi thươngBên một giàn Thiên LýBuồn lắm biết đâu mà tìm
Người yêu còn khôngHay là đã ᴄhếƭ trong khói lửa ngập quê hươngThức trắng đêm hỏa châuKhiến lòng thêm sầu nhớÔi giàn Thiên Lý đâu?
Bài: Đông KhaBản quyền bài viết của nhacxua.vn
Nhạc sĩ Anh Bằng là một trong những tên tuổi lớn nhất của nền tân nhạc Việt Nam với rất...
Nàng Áo Tím là một ca khúc của nhạc sĩ Anh Bằng và không phải là quen thuộc với nhiều...
Lúc sinh thời, cố nhạc sĩ Lê Dinh từng nói về người bạn thân thiết của mình là nhạc sĩ...
Khúc Thụy Du là một trong những ca khúc nổi tiếng của nhạc sĩ Anh Bằng sau năm 1975, được...
Trong vòng một trăm năm qua, hiếm có dân tộc nào phải chịu cảnh ly hương nhiều như người Việt....
Trước khi 3 nhạc sĩ Lê Dinh, Minh Kỳ và Anh Bằng hợp tác với nhau thành nhóm sáng tác...
© 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.