Tác phẩm nghệ thuật

Về Đây Nghe Em

Một sáng tác của Nhạc sĩ Trần Quang Lộc

✨ Giai thoại & Hoàn cảnh sáng tác

Những tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Trần Quang Lộc như Về Đây Nghe Em, Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội… vẫn đang được ái mộ mặc dù đã được sáng tác từ trước năm 1975.

Nhạc của ông không bị lệ thuộc thời gian. Ca khúc “Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội” tuy được sáng tác vào năm 1972 nhưng người nghe khó phân biệt được nó với những ca khúc về Hà Nội trong thời gian gần đây.

Cũng tương tự, nhạc phẩm “Về Đây Nghe Em” tuy xuất hiện trước năm 1975, nhưng người nghe hải ngoại 40 năm sau vẫn tưởng Trần Quang Lộc sáng tác cho mình!

Về đây nghe em, về đây nghe emVề đây mặc áo the, đi guốc mộc

Kể chuyện tình bằng lời ca daoKể chuyện tình bằng nồi ngô khoaiKể chuyện tình bằng hạt lúa mớiVà về đây nghe lại tiếng nói thơ ấu khúc hát ban đầu

Về đây nghe em, về đây nghe emVề đây thả ước mơ đi hát dạo

Để đời đời làm giọt sương maiĐể chào đời bằng lòng mới lớnĐể hận thù người người lắng xuốngVà tìm nhau như tìm xót xaTrong lúc lệ đã đầy vơi

Nghe Elvis Phương hát Về Đây Nghe Em trước năm 1975

Những ca từ hết sức dễ thương này như đi thẳng vào lòng người nghe với tất cả ngạc nhiên thích thú. Người con trai thầm thì bên tai cô gái những lời ru buồn nhưng thanh khiết, có khả năng lay động những bức tường kiên cố nhất cản trở bước chân cô.

Chàng trai không có gì để trao đổi lại với lời yêu cầu nhưng cô gái biết rằng những âm thanh ngập ngừng đứt quãng này phát xuất từ một trái tim rất hồng đang đập những nhịp điệu yêu thương về cô, người con gái bé nhỏ đang chơi với giữa giòng đời lạ lẫm.

Người nghe những lời thầm thì này bên ngoài đất nước Việt Nam sẽ nghĩ rằng từ nơi đất mẹ xa xôi, chàng trai xưa cũ đang cố thuyết phục người yêu làm một cuộc trở về, trở về với quê hương thanh tú chứa đầy kỷ niệm.

Hình ảnh đôi guốc mộc bình dị là thế nhưng lại có khả năng gây xao động cả một giòng sông ký ức. Người xa quê ai mà không nhớ những hình ảnh chân quê, mộc mạc này.

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc kể:

“Tôi viết Về Đây Nghe Em năm 1969-70, thời điểm đó ở Sài Gòn thì chiến tranh đang ở cao trào. Buổi tối ở Sài Gòn lúc đó thời tôi còn đi học tối thì đi đánh đàn ở các quán Bar. Thành phố Sài Gòn giới nghiêm, ban đêm chỉ còn lại những người lính viễn chinh ở Mỹ. Còn trong mấy quán bar chỉ còn lại những cô vũ nữ, cave…những cô sinh viên mặc mini jupe phục vụ trong những quán bar này…

Lúc ấy mình là con người Việt Nam nên có cái nhìn hình như có điều gì đó ray rức trong lòng…cảm nhận có cái gì đó mình không diễn đạt được. Mình cảm nhận có một sự mời gọi để quay về với quê hương, những day dứt đó mình viết thành ca khúc Về Đây Nghe Em.

Bài hát này sau đó cũng được nhiều ca sĩ hát. Bài hát này thuận lợi cách nào đó cho nên thành công. Cho mãi đến bây giờ tuy đã nhiều năm nhưng cũng còn nhiều ca sĩ chọn để hát. Trong những cuộc thi Tiếng hát truyền hình Việt Nam người ta cũng chọn nó”.

Thì ra là vậy! Ca khúc“Về Đây Nghe Em” có tuổi đời già hơn nhiều người lầm tưởng!

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc kể lại tiểu sử bài hát được nhiều người yêu thích này khiến vỡ ra rằng đây không phải là bài hát được sáng tác tại hải ngoại sau khi hàng triệu người bỏ nước ra đi.

Vậy mà lạ thay, cái hồn phách của nhạc phẩm này sao chừng như gọi mời người con xa xứ lắm vậy. Chiếc áo the, đôi guốc mộc, nồi khoai, hạt lúa mới… không phải đang gợi lại hình ảnh khó quên trong tâm trí hay sao…

“Tôi bắt đầu viết nhạc vào khoảng năm 1967. Tôi học trường âm nhạc Huế và sau đó tôi về Sài Gòn theo học tại nhạc viện Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn, về môn hòa âm sáng tác. Hiện nay tôi đi dạy nhạc và sống tại Bà Rịa Vũng Tàu”.

“Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội”

Một bài hát rất nổi tiếng khác của Trần Quang Lộc sáng tác trước năm 1975 nhưng có lẽ có đến 100% khán giả nhầm là sáng tác sau này, đó là bàiCó Phải Em Mùa Thu Hà Nộiđược nhạc sĩ Trần Quang Lộc phổ thơ của thi sĩ Tô Như Châu. Về nhạc phẩm nổi tiếng này nhạc sĩ cho biết:

“Bài hát này tôi sáng tác năm 1972, tôi về Sài Gòn nghỉ hè thì gặp anh Tô Như Châu. Anh ấy cho xem bài thơ “Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội”, bài thơ viết dài lắm năm sáu trang gì đấy tôi lấy ý bài thơ viết lại thành ca khúc. Bài này viết trước năm 1975, hồi đó được Thái Thanh hát nhưng sau đó ngưng không được phổ biến.

Mãi đến năm 1993 thì ca khúc này được nhiều ca sĩ hát, trong đó ca sĩ Thu Phương được giải thưởng bài hát này đứng đầu Top Ten trong chương trình nhạc Top Ten ở Sài Gòn được giải nhất mà kéo dài trong một năm. Bài này cũng được giải thưởng ca khúc viết hay nhất trong năm của Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam trao giải cho tôi”.

Có chắc mùa thu lá rơi vàng tiếng gọiLệ mừng gặp nhau xôn xao phím dương cầmCó phải em là mùa thu Hà NộiNghìn năm sau ta níu bóng quay vềƠi mùa thu của ước mơ..

Trần Quang Lộc có đôi mắt xanh nên sớm nhìn ra tài năng của nhà thơ Tô Như Châu cùng những lấp lánh châu báu nằm bên dưới ngôn ngữ của bài thơ:

Tháng tám mùa thu lá rơi vàng chưa nhỉ?Từ độ người đi thương nhớ âm thầmCó phải em là mùa thu Hà NộiTuổi phong sương ta cũng gắng đi tìmCó phải em mùa thu xưa?

Khi lời thơ được những nốt nhạc tương cảm nâng lên thì bài thơ như chấp cánh. Đôi cánh âm thanh mang lời thơ lượn lờ trong không gian Hà Nội xưa gây cho người nghe bao nhiêu là cảm hoài, và nếu được sinh ra từ Hà Nội không chắc người nghe có cầm được nôn nao khi lá vàng từng chiếc rơi trong nỗi nhớ hay không!

Có bóng mùa thu thức ta lòng son muộnMột ngày về xuôi chợt ghé Thăng Long buồnCó phải em là mùa thu Hà NộiNgày sang thu anh lót lá em nằmBên trời xa sương tóc bay.

“Bên trời xa sương tóc bay”câu thơ vang lên như tiếng chuông chiều làm bâng khuâng hoàng hôn. Trời xa làm cho hơi sương mù mịt hay thời gian mịt mù làm cho tóc bay trong sương chiều lan tỏa. Câu thơ mở ra thật rộng cho người đọc cảm thụ cái vi tế của nó và tiếng hát của người ca sĩ não nuột hơn mang Hà Nội lúc xa lúc gần.

Cuối cùng nhà thơ an ủi lấy mình như người thợ săn hụt hơi đuổi theo con mồi trong không gian lả tả lá vàng…

Thôi thì có em đời ta hy vọngThôi thì có em sương khói môi mềmCó phải em là mùa thu Hà NộiNghe đâu đây lá úa và mi xanhNghe đâu đây hồn Trưng Vương sông hát

Vào thập niên 1990, thời cực thịnh của chương trình Làn Sóng Xanh, có một bài hát của nhạc sĩ...

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc sinh năm 1949 tại Gio Linh, Quảng Trị. Có nhiều nơi ghi năm sinh năm...

Trong số hàng chục ngàn bài hát được sáng tác trước 1975, bài Về Đây Nghe Em của nhạc sĩ...

"Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội" là một bài hát rất nổi tiếng của Trần Quang Lộc, phổ từ...

© 2020NhacXua.VN- Nhạc Xưa Thời Báo.

📝Tổng quan

Tổng quan

"Về Đây Nghe Em" và "Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội" là hai trong số những ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Trần Quang Lộc, được sáng tác trước năm 1975 và vẫn giữ được sức sống bền bỉ cho đến ngày nay.

  • Về Đây Nghe Em: Được sáng tác vào khoảng năm 1969-1970, ca khúc mang âm hưởng trữ tình, tự sự, gợi về hình ảnh quê hương mộc mạc và nỗi niềm khao khát trở về. Ca khúc đã được nhiều ca sĩ thể hiện, trong đó có bản thu nổi bật của Elvis Phương trước năm 1975.

  • Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội: Ra đời vào năm 1972, đây là một nhạc phẩm phổ thơ từ bài thơ cùng tên của thi sĩ Tô Như Châu. Ca khúc khắc họa vẻ đẹp và nỗi nhớ về mùa thu Hà Nội, và từng được ca sĩ Thái Thanh trình bày ban đầu. Sau này, vào thập niên 1990, ca khúc trở nên phổ biến rộng rãi và ca sĩ Thu Phương đã giành nhiều giải thưởng với bản thể hiện của mình.

Nhạc của Trần Quang Lộc được nhận định là không bị lệ thuộc vào thời gian, vẫn giữ được sự tươi mới và lay động lòng người dù đã ra đời nhiều thập kỷ.

🎨Nội dung nghệ thuật

Đặc điểm âm nhạc và Lời ca

  • Về Đây Nghe Em: Lời ca của "Về Đây Nghe Em" được nhận xét là "hết sức dễ thương", "như đi thẳng vào lòng người nghe với tất cả ngạc nhiên thích thú". Những câu hát như "Về đây mặc áo the, đi guốc mộc / Kể chuyện tình bằng lời ca dao / Kể chuyện tình bằng nồi ngô khoai / Kể chuyện tình bằng hạt lúa mới" mang một sự thầm thì, nhẹ nhàng như lời ru buồn nhưng thanh khiết. Ca từ gợi lên hình ảnh quê hương thanh tú, chứa đầy kỷ niệm với những chi tiết bình dị, mộc mạc như chiếc áo the, đôi guốc mộc, nồi khoai, hạt lúa mới, có khả năng lay động và gây xao động cả một dòng sông ký ức trong tâm trí những người con xa quê.

  • Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội: Là một tác phẩm phổ thơ, ca khúc giữ được trọn vẹn hồn thơ của Tô Như Châu nhưng được nâng tầm bởi giai điệu của Trần Quang Lộc. "Khi lời thơ được những nốt nhạc tương cảm nâng lên thì bài thơ như chấp cánh." Lời ca gợi lên không gian Hà Nội xưa với những hình ảnh quen thuộc như "lá rơi vàng tiếng gọi", "lá úa và mi xanh", "hồn Trưng Vương sông hát". Đặc biệt, câu thơ "Bên trời xa sương tóc bay" được nhận định là mở ra một không gian rộng lớn, làm bâng khuâng hoàng hôn, mang lại cảm nhận tinh tế về thời gian và nỗi nhớ. Âm nhạc của bài hát có khả năng gây cho người nghe bao nhiêu là cảm hoài, khiến những người con Hà Nội xa xứ không khỏi nôn nao khi lá vàng rơi trong nỗi nhớ. Dù được sáng tác vào năm 1972, ca khúc vẫn khiến người nghe khó phân biệt với những ca khúc về Hà Nội trong thời gian gần đây, chứng tỏ sức sống và giá trị vượt thời gian của nó.

🎤Các phiên bản nổi bật

Các phiên bản và Dấu ấn

  • Về Đây Nghe Em: Sau khi ra đời, ca khúc đã được nhiều ca sĩ trình bày. Elvis Phương là một trong những người đầu tiên hát bài này trước năm 1975. Nhạc sĩ Trần Quang Lộc cho biết bài hát này "thuận lợi cách nào đó cho nên thành công" và "cho mãi đến bây giờ tuy đã nhiều năm nhưng cũng còn nhiều ca sĩ chọn để hát. Trong những cuộc thi Tiếng hát truyền hình Việt Nam người ta cũng chọn nó". Dấu ấn đặc biệt của "Về Đây Nghe Em" là việc người nghe hải ngoại, ngay cả 40 năm sau, vẫn tưởng nhạc sĩ Trần Quang Lộc sáng tác riêng cho mình, bởi "cái hồn phách của nhạc phẩm này sao chừng như gọi mời người con xa xứ lắm vậy".

  • Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội: Ban đầu, ca khúc được ca sĩ Thái Thanh thể hiện, nhưng sau đó "ngưng không được phổ biến". Mãi đến năm 1993, nhạc phẩm mới được tái phổ biến và trở nên cực kỳ nổi tiếng, được nhiều ca sĩ hát. Trong đó, ca sĩ Thu Phương đã giành được giải thưởng khi bài hát này đứng đầu Top Ten trong chương trình nhạc Top Ten ở Sài Gòn và kéo dài suốt một năm. Bài hát cũng được Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam trao giải thưởng "ca khúc viết hay nhất trong năm" cho nhạc sĩ Trần Quang Lộc. Một dấu ấn đáng chú ý là "có đến 100% khán giả nhầm là sáng tác sau này" do tính hiện đại và không bị lỗi thời của nó.

🌟Ý nghĩa & Tầm ảnh hưởng

Hoàn cảnh sáng tác

  • Về Đây Nghe Em: Nhạc sĩ Trần Quang Lộc kể lại rằng ông sáng tác ca khúc này vào năm 1969-1970, trong bối cảnh chiến tranh đang ở cao trào tại Sài Gòn. Ban đêm, thành phố giới nghiêm, và ông thường đi đánh đàn ở các quán bar sau giờ học tối. Tại đó, ông chứng kiến những người lính viễn chinh, các cô vũ nữ, sinh viên mặc mini jupe phục vụ. Nhạc sĩ, với tư cách là một người con Việt Nam, cảm thấy "ray rứt trong lòng", một nỗi "day dứt" không thể diễn đạt được, nhưng lại là "một sự mời gọi để quay về với quê hương". Từ những cảm xúc sâu sắc đó, ông đã viết nên "Về Đây Nghe Em". Điều thú vị là nhiều người vẫn lầm tưởng đây là một bài hát được sáng tác ở hải ngoại sau này.

  • Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội: Ca khúc được sáng tác vào năm 1972. Trong một kỳ nghỉ hè về Sài Gòn, nhạc sĩ Trần Quang Lộc đã gặp thi sĩ Tô Như Châu. Thi sĩ đã cho ông xem bài thơ "Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội", một bài thơ khá dài khoảng năm sáu trang. Nhạc sĩ Trần Quang Lộc đã lấy ý từ bài thơ đó để chắt lọc và phổ nhạc thành ca khúc nổi tiếng này.

⚖️Bản quyền & Pháp lý

Tình trạng pháp lý và Bản quyền

Đang cập nhật.